Studiegroepen

In aansluiting op de introductiecursus (Worshop Spinoza) bestaat de mogelijkheid deel te nemen aan een studiegroep die één keer per maand op donderdag (namiddag of avond) bij elkaar komt in de De Pintobibliotheek, St. Antoniesbreestraat 69 te Amsterdam.

In het seizoen 2011-2012 draaien vijf studiegroepen, op de 2de, 3de of 4de donderdag van de maand (september 2011 t/m mei 2012).

Over de thema's

• Discussiegroep (middag)
Een gevorderdengroep voor hen die de studiegroep over de Ethica hebben gevolgd en daarna nog een vervolgcursus, bij voorkeur de studiegroep over de Briefwisselingen. Indachtig Spinoza's eigen Amsterdamse vriendenclub die geregeld bij elkaar kwam om te discussiëren, zijn deze bijeenkomsten bedoeld om met elkaar nader te discussiëren over Spinoza's thema's en samen tot een dieper begrip van Spinoza's filosofie te komen. Cursisten bereiden zelf thema's voor, inclusief te lezen literatuur, waarbij teksten uit het gehele werk van Spinoza besproken kunnen worden.
Begeleider: Carien de Jonge

• Briefwisselingen (avond)
Spinoza heeft naast zijn gepubliceerde werken ook een aantal brieven achtergelaten. Briefwisselingen speelden in zijn tijd een grote rol in het intellectuele discours en de brieven bieden dan ook een waardevolle aanvulling op Spinoza's werk.
In brieven wordt Spinoza gevraagd om verduidelijking en wordt hij soms ook uitgedaagd om stelling te nemen of zijn standpunt te verdedigen.
Tijdens deze studiegroep zullen we nader ingaan op enkele centrale thema's uit Spinoza's werk:
- de relatie tussen substantie en attributen, Spinoza's ideeën over God, religie en bovennatuurlijke verschijnselen en menselijke vrijheid in een gedetermineerd universum; hierbij zullen - waar relevant - ook de relevante delen uit de Ethica worden betrokken;
- enkele belangrijke correspondenties, zoals met de toenmalig secretaris van de Royal Society in Engeland Henry van Oldenburg en met de Dordtse graanhandelaar Blyenbergh, die gefundeerde kritiek op Spinoza's werk formuleerde, jaren na hun briefwisseling en hun eenmalige ontmoeting.
Aan de hand van deze thema's discussiëren we over het belang en de relevantie van Spinoza's gedachtegoed voor deze tijd.
Begeleider: Carien de Jonge

• Ethica, verdieping (twee parallelle groepen, middag en avond)
Spinoza's Ethica bestaat uit 5 delen die met elkaar 259 stellingen bevatten. De bedoeling van de 8 bijeenkomsten is 'close reading' van plukjes van die stellingen verspreid over alle 5 delen van de Ethica. Deze worden steeds op stencil door de begeleider ter beschikking gesteld. Het verdient aanbeveling ter voorbereiding een of meer van Jan Knol's boekjes te lezen.
Begeleider: Jan Knol

• Spinoza's emotieleer (avond)
In deel III van de Ethica heeft Spinoza een fascinerende emotieleer ontwikkeld die ook vandaag de dag nog hoogst actueel is. De menselijke emoties worden op een realistische manier behandeld als natuurkrachten die ons hele mens-zijn bepalen. Voor Spinoza vormt niet de rede, maar de begeerte het wezen van een mens. Wij zijn wat wij begeren. Met deze krachtige stellingname biedt Spinoza ons een verrassende kijk op het menselijk leven.
In de studiegroep zullen we deel III van de Ethica gedetailleerd bestuderen. Door zijn concreetheid is deze tekst zeer toegankelijk. We zullen Spinoza leren kennen als psycholoog en psychotherapeut. In acht bijeenkomsten zullen onder meer de volgende onderwerpen aan bod komen: de drie basisemoties, de werking van liefde en haat, de relatie met de ethiek van alledag, de samenhang tussen emoties en prikkels en tot slot de relatie met jezelf. Hier is het Spinoza in de Ethica om te doen: hoe je via een duurzame vorm van zelfliefde tot vrijheid en gelukzaligheid kunt komen.
Begeleider: Wim Lintsen

Over de begeleiders

Carien de Jonge studeerde filosofie in Rotterdam. Momenteel is zij bezig met een promotietraject aan de TU Delft (Design for Sustainability) en de EUR (Wijsgerige Antropologie), waarin zij onderzoek doet naar wereldbeelden en duurzaamheid. Spinoza's gedachtegoed speelt hierin een rol: hij was een belangrijke inspiratiebron voor enkele toonaangevende denkers binnen de ecofilosofie (zoals Arne Naess). Ze leidt workshops waarin mensen kennismaken met handelen vanuit een andere manier van kijken.

Jan Knol (1946), vanaf september 2011 emeritus predikant van de PKN te Smilde, heeft het als zijn doel gesteld Spinoza's filosofie zo dichtbij mogelijk bij de 'gewone' mensen (waartoe hij ook zichzelf rekent) te brengen. Daartoe schreef hij de volgende boekjes En je zult Spinazie eten (2006), Spinoza uit zijn gelijkenissen en voorbeelden (2007) en Spinoza's intuïtie (2009), alsmede de hertaling van Spinoza's Korte verhandeling over God, de mens en zijn geluk (2011). Zijn bedoeling is om interactief met anderen over Spinoza's intrigerende filosofie na te denken.

Wim Lintsen (1948) is ingenieur en filosoof. Hij geeft cursussen aan het HOVO (Hoger Onderwijs voor Ouderen). Zijn belangstelling gaat uit naar Descartes en Spinoza en naar de betekenis van wetenschap in relatie tot een eigentijdse spiritualiteit.

Over de studiegroepen

De studiegroepen hebben een maximumomvang van 12 à 14 deelnemers. Er wordt gewerkt aan de hand van een studieplan. Men moet beschikken over de voorgeschreven literatuur. Afhankelijk van de persoon bedraagt de benodigde studietijd een paar uur per week.

Wie in De Boomsspijker de introductiecursus (Workshop Spinoza) heeft gevolgd, kan zich vervolgens voor een studiegroep aanmelden.

Wie van mening is dat hij of zij al redelijk goed op de hoogte is van Spinoza's gedachtegoed en het bijbehorende begrippenapparaat, kan zich ook aanmelden. Indien men hierover niet zeker is, kan men aangeven vooraf een gesprekje met Frank van Kreuningen te willen hebben.

Kosten

Voor de studiegroepen wordt een jaarlijkse bijdrage gevraagd van € 100,-. Een bijdrage naar draagkracht is mogelijk.

Inschrijving

De inschrijving voor de studiegroepen is inmiddels gesloten; de groepen zitten vol. Instappen in een studiegroep in de loop van het jaar is wellicht mogelijk na overleg met de begeleider van de studiegroep.

Nadere informatie

Nadere informatie kunt u verkrijgen bij Frank van Kreuningen:
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of 06 - 22.62.12.06 of 020 - 77.21.555.