Teksten van de Spinozadag 2011
De teksten van de Spinozadag 2011 zijn hier te besluisteren en te downloaden als geluidsbestand (mp3). Let op: de mp3-bestanden zijn groot.
Welkomstwoord van Frank van Kreuningen Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Het openingswoord van Carolien Gehrels Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Het openingswoord van Carolien Gehrels is tevens als PDF-bestand te downloaden.
De inleiding van Jan Knol Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
De aantekeningen die ten grondslag hebben gelegen aan de inleiding van Jan Knol zijn als PDF-bestand te downloaden.
De lezing van Eugène Sutorius Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
De discussie met het forum en het publiek (gedeeltelijk) Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
De column van Boris van der Ham Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
The New York Times 5 februari 2012
Spinoza's Vision of Freedom, and Ours
by Steven Nadler
Baruch Spinoza, the 17th-century Dutch thinker, may be among the more enigmatic (and mythologized) philosophers in Western thought, but he also remains one of the most relevant, to his time and to ours. He was an eloquent proponent of a secular, democratic society, and was the strongest advocate for freedom and tolerance in the early modern period. The ultimate goal of his "Theological-Political Treatise" - published anonymously to great alarm in 1670, when it was called by one of its many critics "a book forged in hell by the devil himself" - is enshrined both in the book's subtitle and in the argument of its final chapter: to show that the "freedom of philosophizing" not only can be granted "without detriment to public peace, to piety, and to the right of the sovereign, but also that it must be granted if these are to be preserved."
Het hele artikel kunt u lezen op de website van The New York Times.
Trouw 20 november 2011
'Spinoza's tijd van leven zonder vrije wil staat pas op beginnen'
door Marc van Dijk
Zijn werkzame leven lang was Jan Knol predikant. Nu hij met emeritaat is, preekt hij over de filosofie van Spinoza. Vandaag bejubelt hij tijdens de Spinozadag het leven zonder vrije wil.
Het hele artikel kunt u lezen op de website van Trouw.
Trouw 30 augustus 2011
Is er inderdaad sprake van een schadelijk populisme?
door Sebastien Valkenberg
In de Verlichting werd voor het eerst betoogd dat iedereen de vrijheid moest hebben om te denken wat hij wilde. Historicus Jonathan Israel onderzoekt de erfenis van dat idee en laat zien dat een zekere dosis lelijkheid inherent is aan een werkelijk publiek debat.
Het hele artikel kunt u lezen op de website van Trouw.
Trouw 30 juli 2011
Spinoza is heel praktisch
door Wilfred van de Poll
Eerst was er alleen maar pijn. Maar al direct nadat Nelleke Hoekstra van haar fiets was gevallen, moest ze denken aan Spinoza. Dat doet niet iedereen die van zijn fiets valt. Laat staan als je daarbij, zoals Hoekstra, je been breekt. Maar voor de 65-jarige uit Duivendrecht is Baruch de Spinoza meer dan een interessante filosoof uit de 17de eeuw. Hij is een lichtend voorbeeld.
Het hele artikel kunt u lezen op de website van Trouw.
Jan Verplaetse in OBA Live
Wij sturen het brein niet, het brein stuurt ons
Theodor Holman sprak op vrijdag 24 juni 2011 in het radioprogramma OBA Live met filosoof Jan Verplaetse over diens boek De onvrije wil. De idee dat een bewust 'ik' aan de knoppen zit, is een illusie. Wat zijn de filosofische gevolgen van een onvrije wil?
Teksten van de Spinozadag 2010
De teksten van de Spinozadag 2010 zijn hier te downloaden als PDF-bestand.
• Het openingswoord van Ed van Thijn: Spinoza.
• De inleiding van Piet Steenbakkers: Niet bespotten, niet betreuren, noch verwensen, maar begrijpen. 
Niet bespotten, niet betreuren, noch verwensen, maar begrijpen… by Piet Steenbakkers is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 Unported License
• De lezing van Ahmed Marcouch: Spinozalezing 2010..
• Het afsluitende woord van Rob Hartmans: Begrijpen én oordelen.
Trouw-dossier Dood van de vrije wil
Neurologen hebben de vrije wil dood verklaard. In een serie artikelen heeft Trouw de mogelijke gevolgen hiervan onderzocht. De artikelen verschenen in de periode oktober 2010-maart 2011. Hieronder zijn links naar deze artikelen overzichtelijk bij elkaar geplaatst.
Artikelen Clare Carlisle in The Guardian
De Engelse filosofiedocent Clare Carlisle heeft in The Guardian een serie van acht heldere en compacte artikelen geschreven over Spinoza en zijn filosofie. De artikelen verschenen in de periode februari-maart 2011. Hieronder zijn links naar deze artikelen overzichtelijk bij elkaar geplaatst.
BN De Stem 9 juli 2011
Column De stad in - Ochtend bij de spinozisten
door Ton Meeuwis
Na een korte vakantie ben ik weer op zoek gegaan naar mensen en zaken in Roosendaal die interessant zijn.
En zo raakte ik deze week verzeild in een gezelschap dat de werken van Spinoza bestudeert. Piet Maris noemt Jan Boerma de drijvende kracht van de kring. Waarop Jan Boerma prompt opmerkt dat Piet Maris dan toch zeker de stuwende kracht van de spinozistische samenspraak is. Uw verslaggever beleefde een diepgravend, maar aangenaam gesprek. En de regen na afloop kon hem absoluut niet meer deren. Het was een filosofisch gesprek tussen drie oudere heren. Jan Boerma, in zijn werkzame leven directeur van een landelijke patiëntenvereniging, Piet Maris, oud-directeur van de Emma mavo, en uw verslaggever.
de Volkskrant 26 maart 2011
Vrije wil valt niet te bewijzen of te weerleggen
door Peter van Walsum
Niemand wil eraan dat mensen geen vrij wil hebben. Maar wie eenmaal met de 'demon van Laplace' is geconfronteerd, blijft twijfelen aan die vrije wil.
De Franse mathematicus en astronoom Pierre-Simon Laplace heeft in 1814 geschreven dat wij ons de huidige staat van het heelal moeten voorstellen als het gevolg van zijn eerdere staat en de oorzaak van de staat die erop zal volgen. Een intellect dat op een gegeven moment alle krachten waarvan de natuur bezield is en de positie van elk der wezens die er deel van uitmaken zou kennen, en dat voorts immens genoeg was om al die gegevens aan analyse te onderwerpen, zou in één en dezelfde formule de bewegingen van de grootste hemellichamen en die van het lichtste atoom omvatten: niets zou voor dat intellect onzeker zijn, en de toekomst zou zich even duidelijk voor zijn ogen openen als het verleden.
Het hele artikel kunt u lezen op de website van de Volkskrant.
Trouw 12 november 2010
'Historische superster' Spinoza levert nog altijd inspiratie op
door Janneke Horlings
"Amsterdam zou Spinoza moeten eren", vindt Frank van Kreuningen, voorzitter van de Amsterdamse Spinoza Kring. Hij vindt onze grootste filosoof nog altijd relevant. Daarom organiseert hij aanstaande zondag de derde Spinozadag.
Het hele artikel kunt u lezen op de website van Trouw.
de Volkskrant 22 oktober 2010
'In een moskee van Sinan geloof ik in God'
door Marjon Bolwijn
Veel kunstenaars zijn geïnspireerd door andere kunstenaars. Vandaag: componist en musicus Theo Loevendie over de Ottomaanse architect Mimar Sinan.
Het hele artikel kunt u lezen op de website van de Volkskrant.
de Volkskrant 30 juli 2010
CDA kan uit zelfbehoud beter oppositie in gaan
door Ton de Kok
Verhagen zal zijn baan als minister houden, maar voor de CDA-fractie in de Kamer is de keuze voor de PVV zelfmoord.
Het hele artikel kunt u lezen op de website van de Volkskrant.
NRC 2 juli 2010
De radicale Verlichting is de ware
door Arnold Heumakers
De Oogst van het Decennium: 2001 – Radical Enlightenment van Jonathan Israel
Opeens was zij overal aanwezig in het publieke debat, de Verlichting. Met dank aan 9/11. De vernietiging van de Twin Towers werd niet alleen door de New Yorkers opgevat als een aanval op de westerse beschaving.
Het hele artikel kunt u lezen op de website van NRC.
De Standaard 16 april 2010
Spinoza leeft!
door Filip Huysegems
De Amsterdamse Spinoza Kring organiseert cursussen, lezingen en studiegroepen over Spinoza, met als hoogtepunt van het jaar de Spinozadag, die in 2010 valt op zondag 14 november en doorgaat in de zaal Paradiso in Amsterdam.
De Standaard 16 april 2010
Gevaarlijk denken
Een leeswijzer voor Spinoza
door Luc Devoldere
Herman De Dijn schreef een boek over de filosoof Baruch Spinoza (1632-1677). Een leeswijzer voor wie zich wil wagen aan het gedachtegoed van de filosoof.
Trouw 27 maart 2010
Spinoza verdient iets beters
door Peter Hoexum
Sinds ruim een jaar heeft Amsterdam een Spinozamonument. Waarom eigenlijk, vraagt Pieter Hoexum zich af. "Spinoza wordt zowel op een voetstuk gehesen als voor schut gezet."
Het hele artikel kunt u lezen op de website van Trouw.
Trouw 5 maart 2010
Filosofie eigenzinnig gestript
door Cokky van Limpt
Margreet de Heer reist in het vandaag verschenen stripboek 'Filosofie in beeld' met reuzenstappen door de canon van de westerse filosofie. Moderne filosofie diept zij op in familiekring.
Het hele artikel kunt u lezen op de website van Trouw.
Trouw 9 januari 2010
Loevendie's Spinozaopera
door Jolanda Breur
De Amsterdamse componist Theo Loevendie denkt na over een opera over Neêrlands beroemdste filosoof: Spinoza. Misschien wordt het een oratorium. "Ik verdraag net als hij geen autoriteit."
Het hele artikel kunt u lezen op de website van Trouw.
Tekst lezing Wim Klever 14 december 2009
Op 14 december 2009 heeft Wim Klever een lezing gehouden voor de Amsterdamse Spinoza Kring. De lezing, getiteld Mannen rond Spinoza, was voor een besloten groep van cursisten en oud-cursisten van de Kring. De tekst van de lezing is hier als PDF-bestand te downloaden.
Teksten van de Spinozadag 2009
De teksten van de Spinozadag 2009 zijn hier te downloaden als PDF-bestand:
• De lezing van prof.dr. Piet Steenbakkers: Spinoza en de liefde
- de tekst van de lezing (PDF)
- de Powerpoint slides bij de lezing (PDF)
De tekst van de lezing Spinoza en de liefde van Piet Steenbakkers is in licentie gegeven volgens een Creative Commons Naamsvermelding-Niet-commercieel-Geen Afgeleide werken 3.0 Nederland licentie.
De muziek bij aanvang van de lezing, het openingskoor van de cantate Du sollt Gott, deinen Herren, lieben van J.S. Bach (BWV 77), is te vinden op de website van Monteverdi Productions. Om de muziek daar te kunnen afspelen, heeft u het programma Real Player nodig. Dat programma kunt u op de website van Monteverdi Productions downloaden.
• Het slotwoord van Carolien Gehrels, wethouder Kunst en Cultuur van Amsterdam.
Trouw 6 oktober 2009
Opperrabbijn: Spinoza's ban blijft bestaan
door Jolanda Breur
Op de grootste filosoof die Nederland ooit heeft gehad, Baruch Spinoza, rust sinds 1656 een ban. En dat blijft ook zo, zegt opperrabbijn Jacobs. "Hij heeft zijn denkbeelden toch nooit bijgesteld?"
Het hele artikel kunt u lezen op de website van Trouw.
Trouw 4 augustus 2009
Spinoza: voorbeeldige Amsterdammer
door Jolanda Breur
Tijdens de kunstmanifestatie My Name is Spinoza vertellen landgenoten van Neêrlands beroemdste filosoof waarom zijn gedachtengoed actueel is. "Bij Spinoza gaat vrijheid van denken boven godsdienstvrijheid", zegt de Amsterdamse wethouder Carolien Gehrels. "Dat is in deze stad heel belangrijk."
Het hele artikel kunt u lezen op de website van Trouw.
Trouw 17 juli 2009
Telkens dacht hij aan Spinoza
door Jolanda Breur
Componist Theo Loevendie hoopt in 2012 zijn jeugddroom te vervullen: een opera over het leven en denken van de filosoof Spinoza.
Het hele artikel kunt u lezen op de website van Trouw.
Trouw 2 juli 2009
'Wie de oorzaak kent, vindt rust'
door Jolanda Breur
Tijdens de kunstmanifestatie 'My Name is Spinoza' vertellen landgenoten van Neêrlands beroemdste filosoof waarom zijn gedachtengoed actueel is. Vandaag: filosoof Van Reijen.
Het hele artikel kunt u lezen op de website van Trouw.
Trouw 29 mei 2009
Vrij willen en kunnen denken is a hell of a job
door Cokky van Limpt
Wat is verlichting? In een boek en op een symposium, morgen in Nijmegen, worden de oosterse en westerse verlichtingstradities naast elkaar gelegd. De overeenkomsten zijn groter dan gedacht. Grootste gemene deler: gebruik je gezonde verstand.
Het hele artikel kunt u lezen op de website van Trouw.
Trouw 29 mei 2009
Overheid op hellend vlak met inperking van denkvrijheid
door Anna van Leeuwen
Tijdens de Amsterdamse kunstmanifestatie My Name is Spinoza vertellen landgenoten van Neêrlands beroemdste filosoof waarom zijn gedachtengoed nog zo actueel is. Vandaag: hoogleraar informatierecht en advocaat Egbert Dommering.
Het hele artikel kunt u lezen op de website van Trouw.
Trouw 9 mei 2009
Voorlezen 'Ethica' is geen straf
door Anna van Leeuwen
Kunstenaar Job Koelewijn leest over de hele wereld het boek 'Ethica' van Spinoza voor. Deze Mondial Reading Performance in groepen mondt uit in een cd en een installatie.
Het hele artikel kunt u lezen op de website van Trouw.
Trouw 9 mei 2009
Ongeschreven wetten zijn veel sterker
door Anna van Leeuwen
Opiniemakers, kunstenaars én bezoekers van de hoofdstad krijgen de komende zomer kaartjes met prikkelende vragen over Spinoza’s denken voorgelegd. Vandaag: Job Koelewijn.
"Je kunt ook onwetend zijn. Er zijn zoveel wetten waar ik geen weet van heb."
Het hele artikel kunt u lezen op de website van Trouw.
Trouw 2 mei 2009
Spinoza leert ons om 'God te denken'
door Anna van Leeuwen
Opiniemakers, kunstenaars én bezoekers van de hoofdstad krijgen de komende zomer kaartjes met prikkelende vragen over Spinoza's denken voorgelegd. Vandaag Thomas Hirschhorn.
Het hele artikel kunt u lezen op de website van Trouw.
Trouw 2 mei 2009
Hirschhorn: Ik hou van hem
door Anna van Leeuwen
Kunstenaars brengen met exposities en performances tijdens de manifestatie My Name is Spinoza een eerbetoon aan de zeventiende-eeuwse filosoof Spinoza. In een serie interviews vertellen mensen over hun band met deze invloedrijke filosoof. Kunstenaar Thomas Hirschhorn, hoopt dat mensen anders over Spinoza gaan denken.
Het hele artikel kunt u lezen op de website van Trouw.
Teksten van de Spinozadag 2008
De teksten van het ochtendgedeelte van de Spinozadag 2008 zijn hier te downloaden als PDF-bestand:
• het openingswoord van Carolien Gehrels, wethouder Kunst en Cultuur van Amsterdam
• de lezing van Jeroen Bartels, oud-docent Westerse filosofie in de Moderne tijd aan de Rijksuniversiteit Groningen: Spinoza over vrijheid
• de reactie van Hans Achterhuis, filosoof en emeritus hoogleraar Filosofie aan de Universiteit van Twente
Teksten van de lezingen bij de tentoonstelling 'Spinoza Amsterdammer'
'Amsterdam, Stad van Spinoza - Spinoza, Boegbeeld van Amsterdam'
De Amsterdamse Spinoza Kring heeft i.s.m. de Openbare Bibliotheek Amsterdam een lezingencyclus georganiseerd rondom het thema van de tentoonstelling Spinoza Amsterdammer, die in de maanden september en oktober 2008 in de hoofdvestiging van de OBA te zien was. De teksten van deze lezingen kunt u hier downloaden (PDF).
De volgende stukken zijn beschikbaar:
• 5 september 2008, ter gelegenheid van de opening van de tentoonstelling, lezing van Henri Krop, universitair docent Geschiedenis van het denken aan de Erasmus Universiteit Rotterdam: Spinoza en zijn kring.
• 7 september 2008, lezing van Carolien Gehrels, wethouder kunst en cultuur van de gemeente Amsterdam: Het seculiere karakter van de overheid en de inspiratie van Spinoza (scheiding kerk en staat).
• 21 september 2008, lezing van Henri Krop, universitair docent Geschiedenis van het denken aan de Erasmus Universiteit Rotterdam: Spinoza in de canon: het belang van zijn filosofie toen en nu.
• 5 oktober 2008, lezing van Piet Visser, hoogleraar Geschiedenis van het Doperdom en aanverwante stromingen aan de Vrije Universiteit, Amsterdam: Geloofsvrijheid in Amsterdam in de Gouden Eeuw en de rol van de boekdrukkers en uitgevers op dissident terrein.
• 19 oktober 2008, lezing van Ton de Kok, docent Godsdienst aan het Fons Vitae Lyceum en het St. Ignatiusgymnasium, Amsterdam: Spinoza, zijn godsconcept en levensbeschouwing.
Terug naar Spinozatentoonstelling
Trouw 18 oktober 2008
De religieuze politie contra Spinoza
door Samuel de lange
Waarom kreeg Spinoza al een banvloek over zich uitgesproken terwijl hij zijn ketterse opvattingen nog moest opschrijven? De historicus Nadler zocht het antwoord, maar blijft steken in giswerk, vindt Samuel de Lange.
Het hele artikel kunt u lezen op de website van Trouw.
Het Parool 21 juni 2008
Spinoza weer 's herontdekt
door Henk Schutten
In Amsterdam herinnert vrijwel niets meer aan Nederlands grootste filosoof, Spinoza (1632-1677). De Bibliotheca Philosophica Hermetica eert hem in het kader van 'Amsterdam Wereldboekenstad' met een themadag.
Spinoza boegbeeld van Amsterdam (lezing Jonathan Israel)
'Het boegbeeld van Amsterdam is Spinoza'
zei professor Jonathan Israel, groot kenner van de geschiedenis van Nederland, Amsterdam en Spinoza in een lezing over de relatie Amsterdam-Spinoza en ter promotie van een monument voor de grote filosoof.
De Amsterdamse Spinoza Kring organiseerde op 9 juni 2007 in de Mozes & Aäronkerk te Amsterdam een lezing van professor Jonathan Israel.
De middag werd ingeleid door Carolien Gehrels, wethouder Kunst & Cultuur van de gemeente Amsterdam. De wethouder vindt het buitengewoon jammer dat de wereldberoemde Spinoza in zijn geboortestad niet zo bekend is. ‘Het wordt tijd om hem de eer te bewijzen die hem toekomt. En daarom steunen we de plannen van de Amsterdamse Spinozakring,' aldus de wethouder.
De lezing van Jonathan Israel werd ingeleid door de journalist Rob Hartmans, die vlak daarvoor een interview met Israel in De Groene Amsterdammer had gepubliceerd.
Hier kunt u de volgende stukken downloaden (PDF):
• Inleiding door Carolien Gehrels
• Introductie door Rob Hartmans
• Lezing van Jonathan Israel
• Interview met Jonathan Israel door Rob Hartmans
Zie ook NRC van 11 juni 2007.
Interview Max Pam met Jonathan Israel
Spinoza in Maandblad M
In het Maandblad M van NRC van 3 november 2007 stond een groot artikel over de toenemende belangstelling voor Spinoza:
Spinoza. De groeiende populariteit van de filosoof van de tolerantie
door Martijn Meijer
"Op 24 november 2007 is het 375 jaar geleden dat de Amsterdamse filosoof Benedictus de Spinoza werd geboren. Zijn denkbeelden over tolerantie en godsdienstvrijheid worden volop gebruikt in het huidige debat over immigratie. Amsterdam wil een monument voor hem oprichten. Daarom: dossier Spinoza."
In dit artikel wordt ook uitgebreid aandacht besteed aan de Amsterdamse Spinoza Kring.
De tekst van het artikel (in PDF) kunt u hier downloaden.
De Pers 10 april 2008
Spinoza's godsbeeld zit verstopt in de boeken van Jip en Janneke
Bijbel van het alledaagse leven
door Maaike Boersma
Na Winnie de Poeh blijken nu ook Jip en Janneke een diepere filosofische boodschap te bevatten, namelijk die van Spinoza. Volgens literatuurwetenschapper Piet Mooren is er sprake van een onbekende god in Jip en Janneke. "Het is de god van de schepping en de natuur in al zijn facetten."
Trouw 24 november 2007
Toen hij Spinoza las, wist hij: ik ben eruit
door Pauline Weseman
Vandaag precies 375 jaar geleden werd filosoof Baruch de Spinoza in Amsterdam geboren. Meer dan ooit krijgt zijn gedachtegoed aanhangers – spinozisten. De Amsterdamse Spinoza Kring telde binnen een paar jaar drie studiegroepen.
Het hele artikel kunt u lezen op de website van Trouw.
De Pers 22 november 2007
Baruch d'Espinoza
Glorieuze wedergeboorte voor de filosoof van joodse afkomst
Eindelijk lezen we Spinoza
door Peter Wierenga
Het heeft even geduurd, maar nu zijn we vrijwel allemaal erg trots op Spinoza, de grootste denker die Nederland ooit voortbracht. En nog een allochtoon ook.
Historisch Nieuwsblad 21 maart 2007
Spinoza verdient monument in Amsterdam
door Wouter Daemen
"Spinoza hield van Amsterdam, maar waarom houdt Amsterdam niet van hem?" vraagt de Amsterdamse Spinoza Kring zich af. Het is de hoogste tijd dat er in Amsterdam een monument komt voor denker Baruch Spinoza (1632-1677).
NRC Handelsblad 21 februari 2007
Een monument voor Spinoza
door Paul Steenhuis
Het is tijd dat Baruch Spinoza in Amsterdam een monument krijgt, vindt de lokale Spinoza Kring. De filosoof stierf op 21 februari 1677, vandaag precies 330 jaar geleden.
Nota 'Hoofdlijnen Kunst en Cultuur 2009-2012'
Wethouder Carolien Gehrels (Kunst en cultuur) van Amsterdam:
"In Amsterdam kun je zijn wie je bent tussen mensen die anders zijn dan jij"
en
"In een 'stad van Spinoza' beschouwen wij cultuur als basisbehoefte."
Lees verder op de website van de gemeente Amsterdam (Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling). Daar kunt u ook de gemeentelijke nota 'Hoofdlijnen Kunst en Cultuur 2009-2012' downloaden.
Jonathan Israel: Thomas More Lezing 2006
The New York Times 29 juli 2006
Reasonable Doubt
door Rebecca Newberger Goldstein
Over de invloed van Spinoza op de 'The Declaration of Independence' van de V.S. in 1777.
Het hele artikel kunt u lezen op de website van The New York Times.
The Washington Post 21 mei 2006
Expelled from the Jewish community of his day, Spinoza went on to construct a lasting philosophy.
door Michael Dirda
Boekbespreking van Rebecca Goldstein, Betraying Spinoza. The Renegade Jew Who Gave Us Modernity
Het hele artikel kunt u lezen op de website van The Washington Post.