Heinekenprijs voor Jonathan Israel
Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Historische Wetenschap 2008 voor Jonathan Israel
De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen heeft de Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Historische Wetenschap 2008 (150.000 dollar) toegekend aan professor Jonathan Israel (School of Historical Studies, Institute for Advanced Studies, Princeton, New Jersey, Verenigde Staten) voor 'zijn wezenlijk nieuwe kijk op de geschiedenis van de Verlichting'.
Over het onderwerp
'De Verlichting' begon voor een deel van de wetenschappelijke wereld altijd bij de Franse 18de-eeuwse Philosophes als Voltaire en Rousseau, terwijl een ander deel de kiemcel juist legde in Engeland, bij Newton en Locke. Maar dat beeld is door het werk van de Britse historicus Jonathan Israel veranderd. Hij benadrukt het belang van wat daaraan voorafging: de vroege, radicale fase van de Verlichting. Daarvoor zijn vooral de denkbeelden van de filosoof Spinoza (1632-1677) van grote betekenis.
In de ogen van Israel is Spinoza een sleutelfiguur in de emancipatiebeweging die ten grondslag ligt aan de moderne seculiere, democratische en tolerante samenleving. Zijn denkbeelden voeren rechtstreeks naar de vrijheid, gelijkheid en broederschap van de Franse Revolutie. De Verlichting is in Israels opvatting dan ook één brede Europese beweging. Voor hem zijn het ook ideeën die het verschil maken in de geschiedenis. Niet iedereen is het eens met Israel, maar zijn thema's sluiten naadloos aan op veel huidige discussies.
Eerder al deed Israel ook buiten de kring van historici stof opwaaien door zijn geschriften over het fenomeen van de Nederlandse Republiek.
Over de prijswinnaar
Jonathan Israel (Londen, 1946) studeerde geschiedenis in Cambridge en ging voor zijn promotieonderzoek naar Oxford. De vroegmoderne geschiedenis van Europa werd zijn terrein. Eerst aan de University of Hull, daarna aan het University College in Londen, waar hij in 1985 als eerste niet-Nederlander hoogleraar Nederlandse Geschiedenis werd. Sinds 2001 is hij hoogleraar in Princeton.
Israel is buitengewoon productief, schreef gezaghebbende boeken over zulke uiteenlopende onderwerpen als het Jodendom in vroegmodern Europa, de koloniale politiek in Mexico en de wereldhandel in de tijd van het mercantilisme (staatsgeleide handel na de Middeleeuwen) én hij mengt zich graag in het actuele debat. Hij kent zo'n acht Europese talen, waaronder hedendaags en 17de-eeuws Nederlands.
In 2007 vervulde hij een fellowship bij de Koninklijke Bibliotheek en hield hij de KB Lecture: Failed Enlightenment. Spinoza's Legacy and the Netherlands (1670-1800) - vertaald als In strijd met Spinoza. Het failliet van de Nederlandse Verlichting (1670-1800) (Bert Bakker) en nog steeds te beluisteren via de KB-website.
Israel is lid van de British Academy en buitenlands lid van de KNAW. In 2003 was hij honorair hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam, een jaar later werd hij tot Ridder in de Orde van de Nederlandsche Leeuw benoemd, wat maar weinig niet-Nederlanders gebeurt.
Enkele belangrijke publicaties
• Jonathan Israel, European Jewry in the Age of Mercantilism, 1550-1750, Oxford, 1985
• Jonathan Israel, Dutch primacy in world trade, 1585-1740, Oxford, 1989
• Jonathan Israel, The Dutch Republic: Its Rise, Greatness, and Fall, 1477-1806, Oxford, 1995
• Jonathan Israel, Conflicts of Empires: Spain, the Low Countries and the Struggle for World Supremacy, 1585-1713, London, 1997
• Jonathan Israel, Radical Enlightenment: Philosophy and the Making of Modernity, 1650-1750, Oxford, 2001.
Over de prijs
De Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Historische Wetenschap wordt sinds 1990 toegekend. In eerste instantie steeds op het gebied van de Europese geschiedenis, maar sinds 2006 komt alle historie in aanmerking. Eerdere winnaars waren onder anderen Peter Gay, Heiko Oberman, Jacques le Goff en Joel Mokyr. De jury staat onder voorzitterschap van Willem Frijhoff.
Achtergrondinformatie over de prijzen kunt u vinden op www.knaw.nl/heinekenprizes
Over de uitreiking
De Heinekenprijzen worden elke twee jaar tijdens een bijzondere zitting van de Akademie uitgereikt. Die zal dit keer plaatsvinden op donderdag 2 oktober 2008, in de Beurs van Berlage in Amsterdam.
Bron: Persbericht KNAW
Zie ook Max Pam in gesprek met Jonathan Israel
