In de voetsporen van Spinoza - zondagse excursie

• 

De onderstaande informatie is afkomstig van de weblog van Stan Verdult.

Zondag 11 september 2011
Amsterdam, Ouderkerk a/d Amstel, Rijnsburg, Den Haag

Op zondag 11 september 2011 verzorgt Jossi Efrat net als in voorgaande jaren (en op 14 augustus jl.) een excursie waarbij in de voetsporen van Spinoza wordt getreden.

Te voet wordt gelopen op de plaatsen waar Spinoza ook verbleef. Aan de hand van 17de en 18de-eeuwse plaatjes zal men zich een voorstelling kunnen maken hoe het er toen uitzag door deze tekeningen te vergelijken met de gebouwen en het straatbeeld van nu. De deelnemers zullen een mapje met kopieën van deze plaatjes ontvangen.
Het vervoer geschiedt met eigen auto. Op zondag is het parkeren gemakkelijk. In het centrum van Den Haag is het soms gratis, maar niet overal. In het centrum van Amsterdam is het vaak gratis tot 12 uur. Voor degenen die niet over een eigen auto beschikken zal een regeling worden getroffen zodat er meegereden kan worden met anderen.

Programma

Amsterdam, Portugese synagoge, met bezoek. Spinoza heeft dit gebouw (van 1675) bij aanbouw kunnen zien, hoewel hij daar kennelijk nooit binnen is geweest. In de synagoge zal worden uitgelegd hoe vroeger de ban werd voltrokken. Bij Spinoza gebeurde dat op 27 juli 1656, tijdens zijn afwezigheid, in een kleinere synagoge daarnaast, die nu niet meer bestaat. De huidige synagoge lijkt in een aantal opzichten op het vroegere gebouw aan de Houtgracht, waar ook gewandeld zal worden.
Op de Houtgracht (nu Waterlooplein) was het ouderlijk huis van Spinoza.
Vlakbij zien we ook het nieuwe standbeeld van Spinoza (2008).

Ouderkerk a/d Amstel, Kerklaan 10. Rondleiding op de oude joodse begraafplaats met o.a. graven (met leesbare zerken) van de ouders van Spinoza. Ook graven van de drie rabbijnen die waarschijnlijk leraren waren van Spinoza: Saul Levi Morteira, Isaac Aboab en de meest bekende rabbijn Menasse Ben-Israël. Het is niet duidelijk of zij allen ook een actieve rol hebben gespeeld bij de Spinoza-ban van 1656, maar waarschijnlijk geldt dit wel voor de twee eersten (Ben-Israël was die tijd in Engeland).

Rijnsburg, Spinozahuisje aan de Spinozalaan 29. Gezien de recente restauratie is binnen nu het een en ander te zien. Theo van der Werf, de secretaris van de vereniging "het Spinozahuis", zal binnen uitleg geven. Indrukwekkend zijn ook de buitenkant van het huisje en de mooie tuin met borstbeeld van de wijsgeer. In het centrum van Rijnsburg zien we nog een ander standbeeld van Spinoza.

Den Haag. Wandelen vanaf de Nieuwe Kerk op het Spui (waar Spinoza op 25 februari 1677 werd begraven), langs zijn eerste woning aan de Stille Veerkade en naar zijn laatste woning aan de Paviljoensgracht.
Hier zien we ook het oude standbeeld (1880) van Spinoza. Vervolgens wordt gewandeld naar de Plaats bij het Buitenhof, waar het standbeeld van Johan de Witt (1906) staat en zal toelichting worden gegeven op de gebeurtenissen bij de Gevangenpoort op 20 augustus 1672 en de betrokkenheid van Spinoza daarbij.

Datum: zondag 11 september 2011
Aanvang: 10.00 uur
Locatie: naast het standbeeld De Dokwerker bij ingang van de Esnoga, de grote Portugese synagoge aan het Mr. Visserplein / Jonas Daniel Meijerplein te Amsterdam. Bereikbaar met trams 9 en 14 en metro halte Waterlooplein.
Tijdschema: Gezien de ervaring van voorgaande jaren wordt een tamelijk strak schema gehandhaafd, zodat de excursie niet te veel uitloopt. Er zal niet veel tijd zijn voor een lunch onderweg. Deelnemers wordt geadviseerd een broodje of iets dergelijks in de auto mee te nemen. Men kan onderweg uiteraard wel even stoppen voor iets drinken en toiletbezoek. Er zijn toiletten in het Joodse Historisch Museum, naast de Amsterdamse synagoge. Bij de begraafplaats en in het huisje te Rijnsburg zijn echter geen toiletten.
Er wordt naar gestreefd omstreeks 12.00 uur uit Amsterdam weg te rijden. Bezichtiging in Ouderkerk is dan van ca. 12.45 tot 13.45 uur.
Bezichtiging Spinozahuisje in Rijnsburg van ca. 14.45 tot ca. 15.45 uur.
Begin van de rondwandeling in Den Haag ca. 16.45 uur. Einde excursie ca. 18.30 uur.
Kosten: € 20 p.p. (incl. entreegeld Portugese synagoge en een mapje met kopieën van relevante oude afbeeldingen).
Aanmelden: Jossi Efrat, 06-81.41.87.59, Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Heren dienen in de synagoge en op de joodse begraafplaats een pet, hoed of ander hoofddeksel te dragen. Dames hoeven geen bijzondere kleding.

De excursie is initiatief van Jossi zelf, er staat geen organisatie achter. Jossi is lid van de Vereniging Het Spinozahuis en is werkzaam als gids en reisleider buiten Nederland, vooral in het Midden-Oosten. Hij is bekend met het Jodendom, spreekt Hebreeuws en ook Arabisch.

Tijdens de excursie is er niet genoeg tijd om diep in te gaan in de filosofie van Spinoza. Wel zal in de synagoge aandacht worden besteed aan de vraag in hoeverre Spinoza's brede orthodox-joodse opleiding invloed had op zijn latere opvattingen.